बँक तक्रार कशी करावी 2026: RBI लोकपालचे नवे नियम (RB-IOS 2026), भरपाई आणि बँकांच्या हेल्पलाइन

Read in English →हिंदीत वाचा →

बँक तक्रार करायची आहे? RBI ची नवी Integrated Ombudsman Scheme (RB-IOS 2026) 1 जुलै 2026 पासून लागू झाली आहे — कमाल भरपाई ₹33 लाखांपर्यंत वाढली, पण RBI लोकपालाकडे जाण्याची मुदत फक्त 90 दिवसांवर आली. संपूर्ण तक्रार प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने इथे दिली आहे.

🗓️ अपडेट: 30 ऑक्टोबर 2026✔️ Arthzo टीमद्वारे तपासलेले

थोडक्यात: आधी बँकेकडे लेखी तक्रार करा (शाखा, कस्टमर केअर किंवा बँकेचे ऑनलाइन पोर्टल) — बँकेला 30 दिवसांत उत्तर द्यावे लागते. समाधान न झाल्यास बँकेतच GRO/नोडल अधिकारी → PNO कडे जा. बँकेने तक्रार फेटाळली, असमाधानकारक उत्तर दिले किंवा 30 दिवस उत्तरच दिले नाही, तर 90 दिवसांच्या आत RBI लोकपालाकडे cms.rbi.org.in वर मोफत तक्रार करा किंवा 14448 वर फोन करा. RB-IOS 2026 मध्ये कमाल भरपाई ₹33 लाख (₹30 लाख आर्थिक नुकसान + ₹3 लाख मनस्ताप/खर्च).

मुख्य आकडा	काय आहे
₹33 लाख	RB-IOS 2026 मधील कमाल भरपाई
90 दिवस	RBI लोकपालाकडे जाण्याची नवी मुदत (पूर्वी 1 वर्ष)
14448	RBI टोल-फ्री हेल्पलाइन (संपर्क केंद्र)
30 दिवस	तक्रार सोडवण्यासाठी बँकेला मिळणारा कालावधी

सगळे बदलणारा एक नियम: 1 वर्ष नव्हे, आता 90 दिवस

जुन्या 2021 योजनेत RBI लोकपालाकडे जाण्यासाठी तुमच्याकडे 1 वर्षापर्यंत वेळ होता. 1 जुलै 2026 पासून फक्त 90 दिवस आहेत. RB-IOS 2026 च्या मजकुरानुसार ही 90 दिवसांची मोजणी बँकेची उत्तर देण्याची मुदत (तक्रार मिळाल्यापासून 30 दिवस) संपल्याच्या तारखेपासून किंवा बँकेच्या शेवटच्या उत्तराच्या तारखेपासून — यापैकी जी नंतरची असेल — सुरू होते. अनेक वेबसाइट्स अजूनही जुना 1 वर्षाचा नियम सांगतात — त्यावर विसंबू नका.

उदाहरण: तुम्ही 1 ऑगस्ट 2026 रोजी बँकेकडे तक्रार केली आणि बँकेने उत्तरच दिले नाही. बँकेची 30 दिवसांची मुदत 31 ऑगस्टला संपते; त्यानंतर 90 दिवस म्हणजे साधारण 29 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत लोकपालाकडे तक्रार करावी. बँकेने 20 सप्टेंबरला अंतिम उत्तर दिले असेल तर मोजणी 20 सप्टेंबरपासून — म्हणजे 19 डिसेंबर 2026 पर्यंत. शेवटच्या दिवसाची वाट पाहू नका.

बँक तक्रारीची 4 टप्प्यांची शिडी (टप्प्याटप्प्याने)

टप्पा 1: तुमच्या बँकेकडे तक्रार — 30 दिवस

तक्रार लेखी करा — शाखेत, कस्टमर केअरवर किंवा बँकेच्या ऑनलाइन तक्रार पोर्टलवर. तक्रार/संदर्भ क्रमांक आणि पोचपावती (acknowledgement) नेहमी घ्या. बँकेला तक्रार मिळाल्यापासून 30 दिवसांत ती सोडवावी किंवा उत्तर द्यावे लागते (काही व्यवहारांसाठी RBI/NPCI/कार्ड नेटवर्कने ठरवलेला वेगळा कालावधी लागू होऊ शकतो).

टप्पा 2: बँकेतच वरच्या स्तरावर — GRO → PNO

समाधान झाले नाही? तक्रार Grievance Redressal Officer / Regional Nodal Officer कडे आणि नंतर Principal Nodal Officer (PNO) कडे न्या. 10 पेक्षा जास्त शाखा असलेल्या बँकांमध्ये स्वतंत्र Internal Ombudsman असतो: बँकेने तुमची तक्रार पूर्णतः किंवा अंशतः फेटाळली तर अंतिम उत्तर तुम्हाला पाठवण्यापूर्वी Internal Ombudsman ने तिचा आपोआप आढावा घेणे बंधनकारक आहे.

टप्पा 3: RBI लोकपालाकडे तक्रार — 90 दिवसांच्या आत

बँकेने तक्रार फेटाळली, असमाधानकारक उत्तर दिले, किंवा 30 दिवस उत्तर दिले नाही — तर पुढील मार्गांनी तक्रार करा. तक्रार पूर्णपणे मोफत आहे आणि वकिलाची गरज नाही:

ऑनलाइन: cms.rbi.org.in (Complaint Management System)
ईमेल: crpc@rbi.org.in
पोस्ट/कुरिअर: Centralised Receipt and Processing Centre, 4th Floor, Central Vista, Reserve Bank of India, Sector-17, Chandigarh – 160017
टोल-फ्री संपर्क केंद्र: 14448 (योजनेनुसार इंग्रजी, हिंदी आणि दहा प्रादेशिक भाषांमध्ये मदत)

"एक देश, एक लोकपाल" — विशिष्ट कार्यालय शोधण्याची गरज नाही. बँकेकडे केलेल्या मूळ तक्रारीची प्रत, बँकेचे उत्तर (असल्यास), खाते/व्यवहार तपशील आणि पुरावे जोडा.

टप्पा 4: निर्णय (Award), अपील किंवा न्यायालय — कमाल ₹33 लाख

लोकपाल परिणामी आर्थिक नुकसानासाठी ₹30 लाखांपर्यंत आणि वेळेचा अपव्यय, खर्च, मनस्ताप व मानसिक त्रासासाठी ₹3 लाखांपर्यंत भरपाई देऊ शकतो. वादग्रस्त रकमेवर कोणतीही मर्यादा नाही. Award मिळाल्यापासून 30 दिवसांत तक्रारदार अपील प्राधिकरणाकडे (RBI च्या Consumer Education and Protection Department चे प्रभारी Executive Director) अपील करू शकतो; पुरेसे कारण असल्यास आणखी 30 दिवसांपर्यंत मुदतवाढ मिळू शकते. बँकेचा अपील अधिकार मर्यादित आहे.

टप्पा	कुठे तक्रार	मुदत
1	शाखा / कस्टमर केअर / बँकेचे ऑनलाइन पोर्टल	बँकेला 30 दिवस
2	GRO / Regional Nodal Officer → PNO (+ Internal Ombudsman चा आपोआप आढावा)	—
3	RBI लोकपाल — cms.rbi.org.in किंवा 14448	90 दिवसांच्या आत
4	Award विरुद्ध अपील प्राधिकरण	30 दिवसांच्या आत (+30 दिवस मुदतवाढ शक्य)

RB-IOS 2021 विरुद्ध 2026: 1 जुलै 2026 ला काय बदलले

मुद्दा	RB-IOS 2021 (30 जून 2026 पर्यंत)	RB-IOS 2026 (1 जुलै 2026 पासून)
लोकपालाकडे जाण्याची मुदत	उत्तर मिळाल्यापासून 1 वर्ष (उत्तर न मिळाल्यास 1 वर्ष + 30 दिवस)	फक्त 90 दिवस
आर्थिक नुकसानाची भरपाई	₹20 लाखांपर्यंत	₹30 लाखांपर्यंत
मनस्तापाची भरपाई	₹1 लाखापर्यंत	₹3 लाखांपर्यंत (एकूण कमाल ₹33 लाख)
व्याप्ती	बँका, NBFC, PPI, CIC	राज्य व जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँका स्पष्टपणे समाविष्ट; उप-लोकपालाला (Deputy Ombudsman) जास्त अधिकार
जुन्या तक्रारी	1 जुलै 2026 पूर्वी आलेल्या तक्रारी, त्यावरील अपील आणि Award ची अंमलबजावणी 2021 योजनेनुसारच चालू राहील.

लक्षात ठेवा: भरपाई आपोआप मिळत नाही. बँकेच्या सेवेतील त्रुटीमुळे थेट, मोजता येण्याजोगे आर्थिक नुकसान किंवा त्रास झाला हे तुम्हाला कागदपत्रांसह दाखवावे लागते.

RB-IOS 2026 अंतर्गत कोणाविरुद्ध तक्रार करता येते?

बँका: सर्व व्यापारी बँका, प्रादेशिक ग्रामीण बँका (RRB), राज्य व मध्यवर्ती सहकारी बँका, शेड्यूल्ड नागरी सहकारी बँका; आणि मागील वर्षाच्या लेखापरीक्षित ताळेबंदानुसार ₹50 कोटी किंवा जास्त ठेवी असलेल्या नॉन-शेड्यूल्ड नागरी सहकारी बँका.
NBFC: ठेवी स्वीकारणाऱ्या, किंवा ग्राहकांशी थेट व्यवहार असलेल्या आणि ₹100 कोटी किंवा जास्त मालमत्ता असलेल्या NBFC (हाऊसिंग फायनान्स कंपन्या व काही प्रकार वगळून).
इतर: बिगर-बँक प्रीपेड पेमेंट इन्स्ट्रुमेंट (वॉलेट) जारीकर्ते आणि CIBIL सारख्या क्रेडिट इन्फॉर्मेशन कंपन्या. क्रेडिट रिपोर्टविषयी अधिक माहितीसाठी क्रेडिट स्कोर मार्गदर्शक वाचा.

कोणत्या तक्रारी चालत नाहीत: बँकेचे व्यावसायिक निर्णय (उदा. कर्ज मंजूर न करणे — प्रक्रियेत त्रुटी नसल्यास), विक्रेत्यांशी वाद, कर्मचारी-नियोक्ता प्रश्न, न्यायालयात प्रलंबित प्रकरणे, RBI च्या कक्षेबाहेरील सेवा आणि क्षुल्लक/त्रासदायक तक्रारी.

प्रत्येक बँक ग्राहकाला माहीत असावेत असे RBI नियम

परिस्थिती	नियम आणि तुमचा हक्क	स्रोत
ATM: पैसे कापले, रोकड आली नाही	बँकेने T+5 कॅलेंडर दिवसांत रक्कम परत जमा करावी. त्यानंतर उशिराच्या प्रत्येक दिवसासाठी ₹100 भरपाई आपोआप मिळाली पाहिजे.	RBI TAT Harmonisation परिपत्रक (सप्टेंबर 2019)
अयशस्वी UPI व्यवहार	T+1 दिवसांत आपोआप परतावा; उशिरा झाल्यास दररोज ₹100 भरपाई. UPI ॲप किंवा पाठवणाऱ्या बँकेकडे तक्रार करा; न सुटल्यास NPCI / RBI CMS.	RBI TAT परिपत्रक + NPCI तक्रार निवारण
अयशस्वी NEFT / IMPS / नेट बँकिंग	ठरलेल्या T+1 / T+2 परतावा मुदती लागू; आधी बँकेच्या पोर्टलवर तक्रार करा.	RBI TAT परिपत्रक
अनधिकृत / फसवणुकीचा इलेक्ट्रॉनिक व्यवहार	बँकेची चूक किंवा तिसऱ्या पक्षाकडून झालेला भंग आणि तुम्ही 3 कामकाजाच्या दिवसांत कळवले तर तुमची जबाबदारी शून्य. 4–7 कामकाजाच्या दिवसांत कळवल्यास जबाबदारी व्यवहाराची रक्कम किंवा खाते प्रकारानुसार मर्यादा — यापैकी कमी: BSBD खाते ₹5,000; बहुतेक बचत खाती व ₹5 लाखांपर्यंत मर्यादेची क्रेडिट कार्डे ₹10,000; इतर चालू खाती व ₹5 लाखांवरील मर्यादेची कार्डे ₹25,000. 7 कामकाजाच्या दिवसांनंतर कळवल्यास बँकेच्या बोर्ड-मंजूर धोरणानुसार. तुम्ही OTP/PIN सांगितल्याने (निष्काळजीपणा) नुकसान झाल्यास, बँकेला कळवेपर्यंतचे संपूर्ण नुकसान तुमचे. कळवल्यापासून 10 कामकाजाच्या दिवसांत बँकेने रक्कम (शॅडो क्रेडिट) खात्यात दाखवली पाहिजे.	RBI "Limiting Liability of Customers" परिपत्रक (जुलै 2017)
क्रेडिट कार्ड बिलिंग वाद	कार्ड जारीकर्त्याने तक्रारीचे निवारण कमाल 30 दिवसांत करणे अपेक्षित; नाही तर RBI लोकपालाकडे जाता येते.	RBI Master Direction – Credit & Debit Cards
कर्ज फेडले, मालमत्तेची कागदपत्रे मिळत नाहीत	पूर्ण परतफेडीनंतर 30 दिवसांत मूळ कागदपत्रे परत करणे बंधनकारक; उशीर झाल्यास प्रत्येक दिवसासाठी तुम्हाला ₹5,000 भरपाई.	RBI Responsible Lending Conduct (सप्टेंबर 2023)
बँकेने तक्रार फेटाळली	10 पेक्षा जास्त शाखा असलेल्या बँकांत Internal Ombudsman पूर्णतः/अंशतः फेटाळलेल्या प्रत्येक तक्रारीचा, अंतिम उत्तर तुम्हाला जाण्यापूर्वी, आपोआप आढावा घेतो.	RBI Master Direction – Internal Ombudsman
तुमचे 5 मूलभूत हक्क	योग्य वागणूक · पारदर्शक, न्याय्य व प्रामाणिक व्यवहार · योग्यता (suitability) · गोपनीयता · तक्रार निवारण व भरपाई.	RBI Charter of Customer Rights

क्रेडिट कार्डविषयीच्या नव्या नियमांसाठी RBI क्रेडिट कार्ड नियम 2026 आणि EMI/ऑटो-डेबिटशी संबंधित अडचणींसाठी NACH म्हणजे काय हे मार्गदर्शकही वाचा.

बनावट तक्रार पोर्टल ओळखा

RBI ने भारतातील सर्व बँकांना खास .bank.in डोमेनवर जाण्यास सांगितले (मुदत: 31 ऑक्टोबर 2025). खऱ्या साइट्स अशा दिसतात: sbi.bank.in, pnb.bank.in, hdfc.bank.in, icici.bank.in. "बँक तक्रार" वेबसाइट .bank.in वर किंवा बँकेच्या ओळखीच्या जुन्या अधिकृत डोमेनवर नसेल तर ती फिशिंग समजा. टोल-फ्री क्रमांक नेहमी स्वतः डायल करा — SMS, WhatsApp किंवा सर्च जाहिरातींमध्ये दिसलेल्या क्रमांकांवर विश्वास ठेवू नका. RBI ची अधिकृत तक्रार साइट फक्त cms.rbi.org.in आहे. (बँकांच्या अधिकृत WhatsApp क्रमांकांसाठी आमची WhatsApp बँकिंग यादी पाहा.)

सायबर फसवणूक झाली? लगेच बँकेला कळवा आणि 1930 या राष्ट्रीय सायबर क्राइम हेल्पलाइनवर किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार करा. जितक्या लवकर कळवाल, तितकी तुमची जबाबदारी कमी (वरील तक्ता पाहा).

अधिकृत तक्रार संपर्क: 10 मोठ्या बँका

खालील क्रमांक आणि पोर्टल 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी बँकांच्या अधिकृत पानांवरून तपासले; जिथे अधिकृत पानावरून खात्री होऊ शकली नाही तिथे "बँकेच्या वेबसाइटवर तपासा" असे नमूद केले आहे. संपर्क तपशील बदलू शकतात — वापरण्यापूर्वी बँकेच्या अधिकृत .bank.in वेबसाइटवर खात्री करा.

बँक	तक्रार वाढवण्याचा मार्ग
SBI	शाखा/कॉन्टॅक्ट सेंटर → नोडल अधिकारी → PNO → RBI लोकपाल
PNB	कस्टमर केअर/शाखा → सर्कल नोडल अधिकारी → PNO → RBI लोकपाल
HDFC Bank	कस्टमर सर्व्हिस → नोडल अधिकारी → PNO → RBI लोकपाल
ICICI Bank	कस्टमर केअर/वेबफॉर्म → कस्टमर केअर प्रमुख → PNO → RBI लोकपाल
Axis Bank	फोन बँकिंग/वेबफॉर्म → नोडल अधिकारी → PNO → RBI लोकपाल
Bank of Baroda	शाखा/ऑनलाइन पोर्टल → प्रादेशिक व्यवस्थापक → झोनल व्यवस्थापक/PNO → RBI लोकपाल
Canara Bank	शाखा/कॉल सेंटर → सर्कल ऑफिस नोडल अधिकारी → PNO (मुख्य कार्यालय, बेंगळुरू) → RBI लोकपाल
Union Bank of India	शाखा/कॉल सेंटर → क्षेत्रीय कार्यालय → PNO (मुख्य कार्यालय, मुंबई) → RBI लोकपाल
Indian Bank	शाखा/CGRS पोर्टल → झोनल नोडल अधिकारी → PNO (मुख्य कार्यालय, चेन्नई) → RBI लोकपाल
Bank of India	शाखा/ऑनलाइन प्रणाली → झोनल नोडल अधिकारी → GM (Customer Service)/CGRO → RBI लोकपाल

1. State Bank of India (SBI)

वेबसाइट: sbi.bank.in
टोल-फ्री (24x7): 1800 1234 · 1800 2100 · 1800 11 2211 · 1800 425 3800 · (सशुल्क) 080-26599990
फसवणूक / अनधिकृत व्यवहार: 1800 11 1109 · 94491 12211
ईमेल: customercare@sbi.co.in · contactcentre@sbi.co.in · PNO: pno@sbi.co.in
तक्रार नोंदणी व ट्रॅकिंग: crh.sbi.bank.in
सेवेबद्दल नाराजी: "UNHAPPY" असा SMS 8008 20 20 20 वर

2. Punjab National Bank (PNB)

वेबसाइट: pnb.bank.in
टोल-फ्री: 1800 1800 · 1800 2021 · परदेशातून: +91 120 2490000
क्रेडिट कार्ड हेल्पलाइन: 1800 180 2345
ईमेल: care@pnb.bank.in
तक्रार पोर्टल: pnb.bank.in/Lodge-Complaint.html

3. HDFC Bank

वेबसाइट: hdfc.bank.in
तक्रार/विनंती पोर्टल: hdfc.bank.in/need-help/grievance-redressal
फोन बँकिंग क्रमांक (1800 1600 · 1800 2600) — बँकेच्या वेबसाइटवर तपासा (आमच्या तपासणीत अधिकृत पानावर क्रमांक दिसू शकला नाही)

4. ICICI Bank

वेबसाइट: icici.bank.in
कस्टमर केअर (टोल-फ्री): 1800 1080
तक्रार नोंदणी: icici.bank.in/complaint

5. Axis Bank

वेबसाइट: axis.bank.in
तक्रार नोंदणी व ट्रॅकिंग: application.axis.bank.in → Axis Support → "Lodge a Complaint"
फोन बँकिंग क्रमांक (1800 209 5577 · 1800 103 5577) — बँकेच्या वेबसाइटवर तपासा

6. Bank of Baroda (BOB)

वेबसाइट: bankofbaroda.bank.in
टोल-फ्री (24x7): 1800 5700 · 1800 5000 · परदेशातून: +91 79-66296009
फसवणूक / कार्ड ब्लॉक: वरीलच टोल-फ्री (IVR पर्याय 1) · channelblock@bankofbaroda.bank.in · bob World ॲप / bob World Internet मधून स्वतः ब्लॉक
PMJDY / वित्तीय समावेशन योजना: 1800 102 77 88 (सकाळी 6 ते रात्री 10)
तक्रार पोर्टल व ट्रॅकिंग: bobcrm.bankofbaroda.bank.in/onlinecomplaint

7. Canara Bank

वेबसाइट: canarabank.bank.in
कॉल सेंटर (24x7): 1800 1030 · पेन्शनर कॉल सेंटर (24x7): 1800 1032
NRI कॉल सेंटर: +91 80-2206 4232 · +91 80-6821 2121
मुख्य कार्यालय ग्राहक सेवा विभाग: Customer Service Vertical, Operations Wing, HO, No. 112, J C Road, Bengaluru – 560002 · 080-2211 5526 / 080-2222 1581 · hocss1@canarabank.com
तक्रार पोर्टल: canarabank.bank.in/complaint

8. Union Bank of India

वेबसाइट: unionbankofindia.bank.in
टोल-फ्री (अखिल भारतीय): 1800 8333 · 1800 2333 · 1800 8331 · 1800 8332
फसवणूक / वादग्रस्त व्यवहार: 1800 8332 (समर्पित) · प्रीमियम खाती: 1800 8331
सायबर क्राइम तक्रार: 022-4454 6565
तक्रार/सेवा पोर्टल: service.unionbankportal.bank.in · अनधिकृत व्यवहार नोंदवणे: unauthdigitxn.unionbankportal.bank.in

9. Indian Bank

वेबसाइट: indianbank.bank.in
राष्ट्रीय हेल्पलाइन (टोल-फ्री): 1800 1700 (1 सप्टेंबर 2025 पासून)
NRI ग्राहक (24x7): +91 22 4444 2888
तक्रार: वेबसाइट → Customer Complaints / Awareness → ऑनलाइन तक्रार (CGRS)

10. Bank of India (BOI)

वेबसाइट: bankofindia.bank.in
WhatsApp: +91 79979 87601
टोल-फ्री क्रमांक (1800 103 1906 · 1800 220 229) — बँकेच्या वेबसाइटवर तपासा
मुख्य कार्यालय: Star House, C-5 "G" Block, Bandra Kurla Complex, Bandra (East), Mumbai – 400051

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

बँकेशी संपर्क न करता थेट RBI कडे तक्रार करता येते का?

नाही. RB-IOS 2026 नुसार आधी बँकेकडे लेखी तक्रार करावी लागते आणि त्याचा पुरावा ठेवावा लागतो. बँकेने तक्रार फेटाळली, असमाधानकारक उत्तर दिले किंवा 30 दिवस उत्तर दिले नाही — तरच तुम्ही RBI लोकपालाकडे जाऊ शकता, आणि तेही 90 दिवसांच्या आत.

RBI लोकपालाकडे तक्रार करणे मोफत आहे का?

हो, पूर्णपणे मोफत. cms.rbi.org.in वर ऑनलाइन, crpc@rbi.org.in वर ईमेलने, चंदीगडच्या CRPC ला पोस्टाने, किंवा 14448 या टोल-फ्री क्रमांकावरून. वकिलाची गरज नाही.

बँक तक्रारीसाठी 90 दिवस कधीपासून मोजायचे?

बँकेची उत्तर देण्याची मुदत (30 दिवस) संपल्याच्या तारखेपासून किंवा बँकेच्या शेवटच्या उत्तराच्या तारखेपासून — यापैकी जी नंतरची असेल ती.

1 जुलै 2026 पूर्वी केलेल्या तक्रारीचे काय होईल?

ती जुन्या RB-IOS 2021 नुसारच चालेल — तिच्या भरपाई मर्यादा, अपील आणि Award अंमलबजावणीसह. फक्त 1 जुलै 2026 किंवा त्यानंतर आलेल्या तक्रारी नव्या योजनेत येतात.

RBI लोकपाल किती भरपाई देऊ शकतो?

RB-IOS 2026 मध्ये परिणामी आर्थिक नुकसानासाठी ₹30 लाखांपर्यंत आणि वेळ, खर्च, मनस्ताप व मानसिक त्रासासाठी ₹3 लाखांपर्यंत — एकूण कमाल ₹33 लाख. वादग्रस्त रकमेवर मर्यादा नाही, पण नुकसान बँकेच्या सेवेतील त्रुटीमुळे झाले हे कागदपत्रांनी सिद्ध करावे लागते.

लोकपालाच्या निर्णयाविरुद्ध अपील करता येते का?

हो. Award मिळाल्यापासून 30 दिवसांत (पुरेसे कारण असल्यास आणखी 30 दिवस) RBI च्या Consumer Education and Protection Department चे प्रभारी Executive Director यांच्याकडे अपील करता येते.

ATM मधून पैसे कापले पण रोकड मिळाली नाही, तर काय करावे?

बँकेने T+5 कॅलेंडर दिवसांत रक्कम परत जमा केली पाहिजे. त्यानंतर उशिराच्या प्रत्येक दिवसासाठी ₹100 भरपाई आपोआप मिळाली पाहिजे. बँकेने दाद दिली नाही तर वरील टप्पे वापरा.

फसवणुकीचा व्यवहार किती दिवसांत कळवावा?

3 कामकाजाच्या दिवसांत कळवल्यास (बँकेची चूक किंवा तिसऱ्या पक्षाचा भंग असताना) तुमची जबाबदारी शून्य. 4–7 कामकाजाच्या दिवसांत कळवल्यास खाते प्रकारानुसार ₹5,000 / ₹10,000 / ₹25,000 पर्यंत मर्यादित. त्यानंतर बँकेच्या धोरणानुसार. OTP/PIN सांगितला असल्यास कळवेपर्यंतचे नुकसान तुमचे.

NBFC किंवा वॉलेट कंपनीविरुद्ध RBI लोकपालाकडे जाता येते का?

हो, जर ती योजनेत समाविष्ट असेल — उदा. ठेवी स्वीकारणारी किंवा ₹100 कोटींहून अधिक मालमत्ता असलेली ग्राहकाभिमुख NBFC, आणि बिगर-बँक वॉलेट (PPI) जारीकर्ते.

पगार खात्यावरील अनपेक्षित शुल्कांसारख्या अडचणींसाठी आमचे पगार खाते मार्गदर्शक, आणि अधिक मराठी मार्गदर्शकांसाठी Arthzo मराठी पाहा.

स्रोत आणि अस्वीकरण

Reserve Bank – Integrated Ombudsman Scheme, 2026 (योजनेचा मजकूर; 1 जुलै 2026 पासून लागू) आणि बँकांनी प्रसिद्ध केलेली "Salient features" (उदा. SBI, Bandhan Bank)
RBI — TAT Harmonisation परिपत्रक (सप्टेंबर 2019), Limiting Liability of Customers परिपत्रक (जुलै 2017), Master Direction – Credit & Debit Cards, Master Direction – Internal Ombudsman, Responsible Lending Conduct (सप्टेंबर 2023), Charter of Customer Rights, .bank.in डोमेनविषयक सूचना
RBI CMS पोर्टल cms.rbi.org.in आणि rbi.org.in
बँकांची अधिकृत संपर्क पाने: SBI, PNB, ICICI, Bank of Baroda, Canara Bank, Union Bank of India, Indian Bank (30 ऑक्टोबर 2026 रोजी तपासली); HDFC, Axis आणि Bank of India चे टोल-फ्री क्रमांक आमच्या तपासणीत अधिकृत पानावर दिसू शकले नाहीत — वापरण्यापूर्वी खात्री करा.
Arthzo कोणत्याही बँकेकडून कमिशन घेत नाही. हा मार्गदर्शक कायदेशीर सल्ला नाही.

ही माहिती सर्वसाधारण मार्गदर्शनासाठी आहे; अंतिम निर्णय घेण्यापूर्वी संबंधित बँक/विभागाच्या अधिकृत परिपत्रकातून किंवा वेबसाइटवरून खात्री करा.