क्रेडिट स्कोर (CIC Score) संपूर्ण माहिती 2026 — 4 क्रेडिट ब्युरो, RBI चे नवे नियम आणि स्कोर सुधारण्याचे उपाय
Read in English →हिंदीत वाचा →
क्रेडिट स्कोर म्हणजे 300 ते 900 दरम्यानचा तीन अंकी आकडा, जो तुमची कर्जफेडीची सवय दाखवतो. भारतातील 4 क्रेडिट ब्युरो कोणते, स्कोर का घसरतो, तो कसा सुधारावा, मोफत रिपोर्ट कुठे मिळतो आणि 1 जुलै 2026 पासून लागू झालेले RBI चे साप्ताहिक रिपोर्टिंगचे नियम — सर्व माहिती एका ठिकाणी.
- क्रेडिट स्कोर (CIC Score) 300–900 दरम्यान असतो; 750 किंवा त्याहून अधिक स्कोर चांगला मानला जातो.
- भारतात RBI कडे नोंदणीकृत 4 क्रेडिट इन्फॉर्मेशन कंपन्या (CIC) आहेत — TransUnion CIBIL, Experian, Equifax आणि CRIF High Mark.
- 1 जुलै 2026 पासून बँका/NBFC दर महिन्याच्या 9, 16, 23 तारखेला आणि महिन्याच्या शेवटच्या दिवशी अशा 4 संदर्भ-तारखांनुसार माहिती ब्युरोला पाठवतात (आधी महिन्यातून दोनदा).
- प्रत्येक CIC कडून वर्षातून एकदा पूर्ण क्रेडिट रिपोर्ट (स्कोरसह) मोफत; त्याव्यतिरिक्त स्वतःच्या रिपोर्टसाठी जास्तीत जास्त ₹100 शुल्क.
- रिपोर्टमधील चूक तक्रारीनंतर 30 दिवसांत दुरुस्त न झाल्यास दररोज ₹100 भरपाई मिळते.
क्रेडिट स्कोर (CIC Score) म्हणजे काय?
क्रेडिट स्कोर किंवा CIC Score हा 300 ते 900 दरम्यानचा तीन अंकी आकडा आहे. तो तुमचा कर्ज इतिहास, EMI आणि क्रेडिट कार्डची बिले वेळेवर भरण्याची सवय आणि एकूण आर्थिक शिस्त दाखवतो. स्कोर जितका जास्त, तितकी तुमची पत (साख) चांगली मानली जाते. CIC म्हणजे Credit Information Company — बँका, NBFC आणि इतर वित्तीय संस्थांकडून ग्राहकांची कर्जविषयक माहिती गोळा करून तिचा रिपोर्ट आणि स्कोर तयार करणारी कंपनी.
तुम्ही होम लोन, पर्सनल लोन, कार लोन, शैक्षणिक कर्ज किंवा क्रेडिट कार्डसाठी अर्ज करता तेव्हा बँक सर्वप्रथम तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट आणि स्कोर तपासते. त्यावरून तुम्ही कर्ज वेळेवर फेडाल की नाही याचा अंदाज बँक बांधते. चांगल्या स्कोरमुळे कर्ज लवकर मंजूर होते, व्याजदर कमी मिळू शकतो आणि मोठी रक्कमही मिळू शकते.
क्रेडिट स्कोर कुठे वापरला जातो?
होम लोन, पर्सनल लोन, कार लोन, शैक्षणिक कर्ज, क्रेडिट कार्ड, गोल्ड लोन व व्यवसाय कर्ज — जवळपास प्रत्येक कर्जासाठी बँका क्रेडिट रिपोर्ट पाहतात. तुमच्या EMI चा अंदाज घेण्यासाठी EMI कॅल्क्युलेटर वापरू शकता.
भारतातील 4 RBI-नोंदणीकृत क्रेडिट ब्युरो (CIC)
Credit Information Companies (Regulation) Act, 2005 अंतर्गत RBI ने खालील चार कंपन्यांना क्रेडिट माहिती गोळा करण्याचे नोंदणी प्रमाणपत्र दिले आहे. सर्व बँका आणि NBFC या चारही CIC चे सदस्य असणे आणि त्यांना कर्जदारांची माहिती नियमितपणे पाठवणे बंधनकारक आहे.
| CIC | पूर्ण नाव | स्कोर श्रेणी (ग्राहकांसाठी) | वैशिष्ट्य | वेबसाइट |
|---|---|---|---|---|
| TransUnion CIBIL | TransUnion CIBIL Ltd. (पूर्वीचे Credit Information Bureau (India) Ltd.) | 300–900 | 2000 मध्ये स्थापन, भारतातील पहिला व सर्वात जुना क्रेडिट ब्युरो; "CIBIL स्कोर" हा शब्दच क्रेडिट स्कोरसाठी रूढ झाला आहे | cibil.com |
| Experian | Experian Credit Information Company of India Pvt. Ltd. | 300–900 | जागतिक कंपनी Experian ची भारतीय शाखा; विश्लेषण (analytics) व जोखीम मूल्यांकन सेवा | experian.in |
| Equifax | Equifax Credit Information Services Pvt. Ltd. | 300–900 (काही जुन्या मॉडेलमध्ये 1–999) | अमेरिकेतील Equifax ची भारतीय शाखा; रिटेल, MSME व मायक्रोफायनान्स डेटा | equifax.co.in |
| CRIF High Mark | CRIF High Mark Credit Information Services Pvt. Ltd. | 300–900 | इटलीच्या CRIF समूहाशी संबंधित; मायक्रोफायनान्स व ग्रामीण कर्जाचा मोठा डेटाबेस | crifhighmark.com |
चारही CIC ची मुख्यालये मुंबईत आहेत. RBI वेळोवेळी त्यांची तपासणी करते, डेटा सुरक्षेचे नियम ठरवते आणि ग्राहकांच्या तक्रारींसाठी कालमर्यादा लागू करते.
क्रेडिट स्कोर श्रेणी आणि चार ब्युरोंची तुलना
प्रत्येक CIC चा गणन-मॉडेल (algorithm) थोडा वेगळा असतो, त्यामुळे एकाच व्यक्तीचा स्कोर चार ब्युरोंमध्ये थोडा वेगवेगळा दिसू शकतो. खालील श्रेणी सर्वसाधारण मार्गदर्शनासाठी आहेत — RBI ने अधिकृतपणे "चांगला/वाईट" अशी श्रेणी ठरवलेली नाही आणि प्रत्येक बँकेचे निकष वेगळे असतात.
| स्कोर | श्रेणी | बँकेच्या दृष्टीने अर्थ |
|---|---|---|
| 800–900 | 🌟 उत्कृष्ट | कर्ज सहज, सर्वोत्तम व्याजदरासाठी वाटाघाटीची संधी |
| 750–799 | ✅ चांगला | बहुतेक बँकांकडून कर्ज सहज मंजूर |
| 700–749 | ⚠️ ठीक | कर्ज मिळू शकते, पण व्याजदर थोडा जास्त असू शकतो |
| 650–699 | 🔶 सरासरी | अटी कडक, कमी रक्कम किंवा जामीनदार मागितला जाऊ शकतो |
| 300–649 | ❌ कमकुवत | कर्ज नाकारले जाण्याची शक्यता जास्त |
| NH / -1 / 0 | 🔘 इतिहास नाही | कर्ज इतिहास नसल्याने स्कोर तयार झालेला नाही — हे "वाईट" नाही |
अतिरिक्त तुलनात्मक माहिती
| बाब | CIBIL | Experian | Equifax | CRIF High Mark |
|---|---|---|---|---|
| ग्राहक स्कोर श्रेणी | 300–900 | 300–900 | 300–900 | 300–900 |
| डेटा अपडेट (1 जुलै 2026 पासून) | महिन्यात 4 संदर्भ-तारखा: 9, 16, 23 आणि महिन्याचा शेवटचा दिवस | |||
| वर्षातून एक मोफत पूर्ण रिपोर्ट | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ |
| ऑनलाइन तक्रार (Dispute) | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ |
| 30 दिवसांनंतर ₹100/दिवस भरपाई | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ |
बहुतेक बँका आणि NBFC CIBIL स्कोरला प्राधान्य देतात, पण चारही ब्युरोंचे स्कोर वैध आहेत आणि अनेक बँका एकापेक्षा जास्त ब्युरोचा रिपोर्ट पाहतात.
RBI चे क्रेडिट रिपोर्टिंग नियम — 2024 ते 2026 मधील बदल
गेल्या दोन वर्षांत RBI ने क्रेडिट ब्युरो आणि बँकांसाठी ग्राहकहिताचे अनेक नियम लागू केले. हिंदी आवृत्तीत "डेटा मासिक अपडेट होतो" असे म्हटले होते; ते आता कालबाह्य आहे.
| नियम | तपशील | लागू तारीख |
|---|---|---|
| साप्ताहिक (4 वेळा/महिना) रिपोर्टिंग | बँका/NBFC 9, 16, 23 आणि महिन्याच्या शेवटच्या दिवसाच्या स्थितीनुसार माहिती पाठवतात. पूर्ण फाइल पुढील महिन्याच्या 5 तारखेपर्यंत; 9/16/23 तारखेच्या बदलांची (incremental) फाइल 4 दिवसांत. (RBI सुधारित निर्देश, 4 डिसेंबर 2025; आधी 1 एप्रिल 2026 ठरलेली तारीख पुढे ढकलली) | 1 जुलै 2026 |
| पंधरवड्याचे रिपोर्टिंग (आधीचा नियम) | महिन्यातून दोनदा — 15 तारीख व महिन्याचा शेवट | 1 जानेवारी 2025 ते 30 जून 2026 |
| भरपाई चौकट | तक्रारीनंतर 30 दिवसांत (बँकेसाठी 21 + ब्युरोसाठी 9 दिवस) निकाल न लागल्यास ₹100 प्रतिदिन भरपाई (RBI/2023-24/72, 26 ऑक्टोबर 2023) | 26 एप्रिल 2024 |
| रिपोर्ट पाहिल्याची सूचना | बँकेने/NBFC ने तुमचा रिपोर्ट पाहिल्यास CIC तुम्हाला SMS/ईमेलद्वारे कळवते | 2024 पासून |
| डिफॉल्टची पूर्वसूचना | थकबाकी/डिफॉल्ट ब्युरोला कळवण्यापूर्वी बँकेने ग्राहकाला कळवणे आवश्यक | 2024 पासून |
| मोफत वार्षिक रिपोर्ट | प्रत्येक CIC कडून वर्षातून एकदा स्कोरसह पूर्ण रिपोर्ट इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपात मोफत (RBI परिपत्रक, सप्टेंबर 2016); त्यानंतर जास्तीत जास्त ₹100 शुल्क | 2017 पासून |
याचा तुमच्यावर काय परिणाम? कर्ज फेडल्यानंतर किंवा क्रेडिट कार्डचे बिल भरल्यानंतर ते रिपोर्टमध्ये आता जास्तीत जास्त एक-दोन आठवड्यांत दिसू शकते. मात्र उशिरा भरलेला हप्ताही तितक्याच लवकर नोंदला जातो, त्यामुळे शिस्त अधिक महत्त्वाची झाली आहे. स्कोर काढण्याची पद्धत बदललेली नाही — फक्त माहिती जास्त वेळा अपडेट होते.
तसेच अर्थ मंत्रालयाने ऑगस्ट 2025 मध्ये लोकसभेत स्पष्ट केले की RBI ने कर्जासाठी किमान क्रेडिट स्कोर ठरवलेला नाही आणि पहिल्यांदा कर्ज घेणाऱ्याचा अर्ज केवळ क्रेडिट इतिहास नाही म्हणून नाकारू नये (RBI मास्टर डायरेक्शन, 6 जानेवारी 2025). अर्थात बँक आपली योग्य ती तपासणी (due diligence) करतेच.
क्रेडिट स्कोर का घसरतो? — 8 प्रमुख कारणे
1. EMI किंवा क्रेडिट कार्ड बिल उशिरा भरणे (परिणाम: जास्त)
उशिरा पेमेंट हे स्कोर घसरण्याचे सर्वात मोठे कारण आहे. एकही चुकलेला हप्ता रिपोर्टमध्ये "DPD" (Days Past Due) म्हणून नोंदला जातो आणि अनेक वर्षे दिसतो. 1 जुलै 2026 पासूनच्या साप्ताहिक रिपोर्टिंगमुळे अशी नोंद आता लवकर दिसते. NACH ऑटो-डेबिट बाउन्स झाल्यास EMI थकते आणि स्कोरवर परिणाम होतो.
2. क्रेडिट कार्डचा जास्त वापर — High Credit Utilisation (परिणाम: जास्त)
एकूण क्रेडिट लिमिटच्या 30% पेक्षा जास्त वापर धोक्याचा संकेत मानला जातो. उदा. ₹2 लाख लिमिटपैकी ₹80,000 खर्च = 40% वापर — याने स्कोर घसरू शकतो. सर्व कार्डे मिळून वापर 30% पेक्षा कमी ठेवा.
3. वारंवार कर्ज/कार्डसाठी अर्ज — Hard Inquiry (परिणाम: मध्यम)
प्रत्येक कर्ज अर्जावर बँक तुमचा रिपोर्ट पाहते आणि "Hard Inquiry" नोंदली जाते. कमी कालावधीत अनेक ठिकाणी अर्ज केल्यास तुम्हाला कर्जाची तातडीने गरज आहे असा संकेत जातो आणि स्कोर कमी होतो.
4. कर्ज डिफॉल्ट किंवा Write-Off (परिणाम: अतिशय जास्त)
कर्ज न फेडल्यास बँक ते आधी NPA आणि नंतर Write-Off करते. ही नोंद स्कोरला सर्वाधिक नुकसान करते आणि स्कोर 300 च्या जवळ जाऊ शकतो.
5. कर्ज "Settled" होणे, "Closed" नव्हे (परिणाम: मध्यम-जास्त)
बँकेने काही रक्कम माफ करून कर्ज बंद केल्यास रिपोर्टमध्ये "Settled" नोंद येते. याचा अर्थ तुम्ही पूर्ण कर्ज फेडले नाही. पुढील कर्ज घेताना ही नोंद अडचणीची ठरते.
6. क्रेडिट रिपोर्टमधील चुका (परिणाम: मध्यम)
चुकीची थकबाकी, दुहेरी कर्ज नोंद, दुसऱ्याचे कर्ज तुमच्या नावावर, किंवा फेडलेले कर्ज अजूनही "चालू" दाखवणे — अशा तांत्रिक चुकांमुळे तुमची काहीही चूक नसताना स्कोर घसरतो.
7. एकाच प्रकारचे कर्ज — Poor Credit Mix (परिणाम: कमी)
फक्त पर्सनल लोन किंवा फक्त क्रेडिट कार्ड असेल तर क्रेडिट मिश्रण कमकुवत मानले जाते. सुरक्षित (होम/कार लोन) आणि असुरक्षित (क्रेडिट कार्ड, पर्सनल लोन) कर्जांचे संतुलन चांगले.
8. क्रेडिट इतिहासच नसणे (सुरुवातीचा परिणाम)
ज्यांनी कधीही कर्ज घेतले नाही किंवा क्रेडिट कार्ड वापरले नाही, त्यांचा स्कोर NH (No History) किंवा -1 दिसतो. बँकांना तुमच्या परतफेडीच्या सवयीचा अंदाज येत नाही, त्यामुळे काही बँका अधिक कागदपत्रे मागतात.
क्रेडिट स्कोर कसा सुधारावा? — 10 प्रभावी उपाय
- प्रत्येक EMI आणि बिल वेळेवर भरा. ऑटो-डेबिट आणि मोबाईल रिमाइंडर लावा; देय तारखेच्या आदल्या दिवशी खात्यात पुरेशी शिल्लक ठेवा.
- Credit Utilisation 30% पेक्षा कमी ठेवा. ₹1 लाख लिमिटवर ₹30,000 पेक्षा कमी खर्च करा; गरज असल्यास लिमिट वाढवून घ्या.
- अनावश्यक कर्ज अर्ज टाळा. एकाच वेळी अनेक बँकांत अर्ज करू नका.
- रिपोर्ट नियमित तपासा. दर 3–4 महिन्यांनी रिपोर्ट पाहा; चूक दिसल्यास लगेच तक्रार (Dispute) करा.
- जुने क्रेडिट कार्ड बंद करू नका. जुने खाते इतिहासाची लांबी वाढवते; कमी वापरात ठेवा.
- सर्व थकबाकी फेडा. ओव्हरड्यू रक्कम आधी भरा; लहान कर्जे आधी बंद करण्याची "Snowball" पद्धत वापरू शकता.
- कर्ज Settle नव्हे, पूर्ण Close करा. शक्य असल्यास पूर्ण रक्कम भरून "Closed" नोंद घ्या.
- Secured Credit Card ने सुरुवात करा. FD च्या तारणावर मिळणारे कार्ड इतिहास नसलेल्यांसाठी सर्वात सोपा मार्ग आहे.
- क्रेडिट मिश्रण संतुलित ठेवा. सुरक्षित आणि असुरक्षित कर्जांचे संतुलन चांगले.
- संयुक्त कर्ज किंवा जामीनदार होताना सावध राहा. सह-कर्जदाराने किंवा ज्याचे जामीनदार झालात त्याने हप्ता चुकवल्यास तुमच्या स्कोरवरही परिणाम होतो.
स्कोर सुधारण्यास किती वेळ लागतो?
| कालावधी | काय होते |
|---|---|
| 1–2 महिने | क्रेडिट वापर 30% च्या खाली आणल्यास परिणाम लवकर दिसतो — आता साप्ताहिक रिपोर्टिंगमुळे बदल पुढील एक-दोन चक्रांत नोंदले जातात. |
| 3–6 महिने | सातत्याने वेळेवर पेमेंट केल्यास स्कोरमध्ये लक्षात येण्याजोगी सुधारणा; तक्रार केलेल्या चुका दुरुस्त होतात. |
| 6–12 महिने | नवा चांगला इतिहास तयार होतो; Secured Card वापरणाऱ्यांना चांगले परिणाम. |
| 1–2 वर्षे | गंभीर डिफॉल्टनंतर 750+ पर्यंत पोहोचण्यासाठी एवढा वेळ लागू शकतो. |
वरील कालावधी अंदाजे आहेत; प्रत्येक व्यक्तीच्या रिपोर्टनुसार प्रत्यक्ष सुधारणा वेगळी असू शकते.
मोफत क्रेडिट रिपोर्ट कुठे मिळतो आणि चूक असल्यास तक्रार कशी करावी?
RBI च्या नियमानुसार ज्या व्यक्तीचा कर्ज इतिहास एखाद्या CIC कडे आहे, तिला त्या CIC कडून वर्षातून एकदा स्कोरसह पूर्ण क्रेडिट रिपोर्ट मोफत मिळतो. चार ब्युरो असल्याने वर्षाला एकूण 4 मोफत रिपोर्ट मिळू शकतात. त्याव्यतिरिक्त स्वतःच्या रिपोर्टसाठी CIC जास्तीत जास्त ₹100 आकारू शकते.
| CIC | अधिकृत वेबसाइट | मोफत वार्षिक रिपोर्ट |
|---|---|---|
| TransUnion CIBIL | www.cibil.com | ✅ |
| Experian India | www.experian.in | ✅ |
| Equifax India | www.equifax.co.in | ✅ |
| CRIF High Mark | www.crifhighmark.com | ✅ |
रिपोर्टमधील चूक दुरुस्त करण्याची प्रक्रिया
- संबंधित CIC च्या वेबसाइटवर लॉग-इन करून "Dispute" विभागात ऑनलाइन तक्रार नोंदवा, किंवा थेट कर्ज देणाऱ्या बँकेकडे तक्रार करा. तक्रार क्रमांक जपून ठेवा.
- CIC तक्रार बँकेकडे पाठवते. बँकेने 21 दिवसांत दुरुस्त माहिती पाठवणे आणि CIC ने त्यानंतर 9 दिवसांत तक्रार निकाली काढणे आवश्यक आहे — एकूण 30 दिवस.
- 30 दिवसांत निकाल न लागल्यास प्रत्येक दिवसासाठी ₹100 भरपाई मिळते — विलंब ज्याच्यामुळे झाला ती बँक/CIC ती देते. तक्रार करताना दिलेल्या बँक खात्यात ही रक्कम तक्रार निकाली निघाल्यानंतर 5 कामकाजाच्या दिवसांत जमा होणे अपेक्षित आहे.
- समाधान न झाल्यास किंवा भरपाई नाकारल्यास RBI Integrated Ombudsman कडे cms.rbi.org.in वर मोफत तक्रार करा. संपूर्ण प्रक्रिया आमच्या बँक तक्रार मार्गदर्शकात दिली आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
CIBIL स्कोर आणि CIC स्कोर एकच आहेत का?
नाही. CIC स्कोर हा कोणत्याही क्रेडिट इन्फॉर्मेशन कंपनीच्या स्कोरसाठी वापरला जाणारा सर्वसाधारण शब्द आहे. CIBIL स्कोर हा फक्त TransUnion CIBIL चा स्कोर. भारतात चार CIC आहेत आणि प्रत्येकाचा स्वतंत्र स्कोर असतो.
स्वतःचा क्रेडिट स्कोर तपासल्याने तो कमी होतो का?
नाही. स्वतः स्कोर तपासणे "Soft Inquiry" असते, त्याचा स्कोरवर परिणाम होत नाही. बँकेने कर्ज अर्जासाठी तपासल्यास "Hard Inquiry" नोंदली जाते.
क्रेडिट रिपोर्ट आता किती वेळा अपडेट होतो?
1 जुलै 2026 पासून बँका/NBFC महिन्यातून चार वेळा — 9, 16, 23 आणि महिन्याच्या शेवटच्या दिवसाच्या स्थितीनुसार — माहिती पाठवतात. त्याआधी (1 जानेवारी 2025 पासून) ही माहिती महिन्यातून दोनदा पाठवली जात होती.
रिपोर्टमध्ये चूक दिसल्यास काय करावे?
CIC च्या वेबसाइटवर किंवा बँकेकडे ऑनलाइन तक्रार करा. 30 दिवसांत (बँक 21 + CIC 9 दिवस) दुरुस्ती आवश्यक आहे; विलंब झाल्यास ₹100 प्रतिदिन भरपाई मिळते. त्यानंतरही समाधान न झाल्यास RBI Ombudsman कडे जा.
NH किंवा -1 स्कोर असल्यास कर्ज कसे मिळवावे?
FD च्या तारणावर Secured Credit Card घ्या, कुटुंबातील सदस्याला जामीनदार करा किंवा लहान कर्ज घेऊन वेळेवर फेडा. 6–12 महिन्यांत चांगला इतिहास तयार होतो. लक्षात ठेवा — केवळ इतिहास नाही म्हणून पहिल्यांदा कर्ज घेणाऱ्याचा अर्ज नाकारू नये, असे सरकारने स्पष्ट केले आहे.
कर्जासाठी किमान किती स्कोर हवा?
RBI ने कोणताही किमान स्कोर ठरवलेला नाही. बहुतेक बँका 700–750 पेक्षा जास्त स्कोर पसंत करतात, पण उत्पन्न, नोकरी, वय आणि सध्याचे कर्ज (FOIR) यांचाही विचार करतात.
चारपैकी कोणत्या ब्युरोचा स्कोर सर्वात महत्त्वाचा?
बहुतेक बँका CIBIL ला प्राधान्य देतात कारण तो सर्वात जुना (2000 पासून) आणि मोठा ब्युरो आहे. मात्र चारही RBI-नोंदणीकृत असून बँका कोणत्याही ब्युरोचा रिपोर्ट वापरू शकतात.
750+ स्कोर असल्यास कर्ज नक्की मिळते का?
शक्यता खूप वाढते, पण हमी नाही. बँका उत्पन्न, नोकरीचा प्रकार, कर्ज-उत्पन्न गुणोत्तर, वय आणि कर्जाचा हेतूही पाहतात.
मोफत रिपोर्टनंतर पुन्हा रिपोर्ट हवा असल्यास किती शुल्क लागते?
वर्षातील मोफत रिपोर्टनंतर स्वतःच्या क्रेडिट माहितीसाठी CIC जास्तीत जास्त ₹100 आकारू शकते, असे अर्थ मंत्रालयाने ऑगस्ट 2025 मध्ये संसदेत सांगितले. सबस्क्रिप्शन योजना वेगळ्या असू शकतात — वेबसाइटवर तपासा.
स्रोत आणि अस्वीकरण
- RBI — Reserve Bank of India (Credit Information Companies) Amendment Directions, 2025 (RBI/DOR/2025-26/119, 4 डिसेंबर 2025; लागू 1 जुलै 2026) — rbi.org.in
- RBI परिपत्रक RBI/2023-24/72 (26 ऑक्टोबर 2023) — विलंबित दुरुस्तीसाठी भरपाई चौकट; TransUnion CIBIL ची "Framework for Compensation" माहिती (cibil.com)
- RBI दंड आदेश, 31 ऑगस्ट 2026 — TransUnion CIBIL, CRIF High Mark, Equifax (RBI प्रेस रिलीज)
- अर्थ मंत्रालय — लोकसभा उत्तर, ऑगस्ट 2025 (किमान स्कोर नाही; ₹100 शुल्क मर्यादा; सप्टेंबर 2016 चा मोफत रिपोर्ट नियम)
- चारही CIC च्या अधिकृत वेबसाइट — cibil.com, experian.in, equifax.co.in, crifhighmark.com
- तपासणीची तारीख: 30 ऑक्टोबर 2026
ही माहिती सर्वसाधारण मार्गदर्शनासाठी आहे; अंतिम निर्णय घेण्यापूर्वी संबंधित बँक/विभागाच्या अधिकृत परिपत्रकातून किंवा वेबसाइटवरून खात्री करा. क्रेडिट स्कोर फक्त अधिकृत CIC वेबसाइटवर तपासा. अधिक मराठी मार्गदर्शकांसाठी Arthzo मराठी पाहा.